Te grzyby wyglądają niemal identycznie. Jeden błąd może skończyć się zatruciem

Bezpieczne zbieranie grzybów!

• Zawsze zbieraj tylko dorosłe grzyby (ale nie stare!), które mają wykształcone wszystkie cechy charakterystyczne pozwalające rozpoznać gatunek.
• Zwracaj uwagę na szczegóły budowy (zabarwienie, pory lub blaszki, obecność pierścienia i pochwy). Porównaj znaleziony okaz z opisem w atlasie grzybów.
• Do koszyka wkładaj tylko całe grzyby, po samym kapeluszu lub trzonie nie ustalisz, czy masz do czynienia z grzybem jadalnym, czy z trującym.
• Nie zbieraj grzybów po ulewnych deszczach. Wtedy ściółka jest zbyt wilgotna, grzyby pleśnieją i szybciej się rozkładają. Są też bardziej podatne na atak insektów.
• Każdy zbieracz powinien pamiętać o podstawowej zasadzie - gatunki śmiertelnie trujące znajdują się przede wszystkim wśród grzybów blaszkowych. To właśnie wśród nich są trujące muchomory. I to wcale niekoniecznie te czerwone. Bardzo łatwo możesz np. pomylić muchomora sromotnikowego z kanią. Ostrożność musisz zachować również przy zbieraniu kurek i gąsek, które łatwo pomylić z trującymi lisówkami pomarańczowymi. Początkującym zaleca się więc szczególną ostrożność i zbieranie wyłącznie grzybów, które potrafią rozpoznać bez żadnych wątpliwości.

Borowik i goryczak żółciowy

Borowik szlachetny (Boletus edulis) to najsmaczniejszy i najbardziej pożądany grzyb leśny. Jego ważną cechą pozwalającą go odróżnić od innych bardzo podobnych grzybów jest brak przebarwień porów po ich uszkodzeniu (dotknięciu). Polskie lasy podbija wyniosły kuzyn borowika szlachetnego - amerykański borowik wysmkuły, zwany również złotakiem (łac. Boletus Projectellus). Ma on charakterystyczny bruzdkowany i żłobiony trzon. 

Goryczak żółciowy (Tylopilus feleus) - rurki na spodzie kapelusza goryczaka po dotknięciu zmieniają kolor na różowy. 

Podgrzybek i goryczak purpurowozarodnikowy

Podgrzybek brunatny (Boletus badius). Spód kapelusza podgrzybka przy najlżejszym dotknięciu sinieje. 

Goryczak purpurowozarodnikowy (Tylopilus porphyrosporus). Rurki na spodzie kapelusza przy najlżejszym uszkodzeniu różowieją. To cecha charakterystyczna, po której łatwo go odróżnić od podgrzybka brunatnego, którego spód kapelusza zawsze sinieje. 

Kurka i lisówka pomarańczowa

Pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius), czyli pospolita kurka, ma brzegi owocników podwinięte lub falisto powyginane. U starszych okazów często postrzępione. Owocnik zawsze jest gładki, matowy i nagi. Listewki kapelusza przybierają postać żylastych fałd zbiegających na trzonie, często są rozwidlone lub łączą się. 

Lisówka pomarańczowa (Hygrophoropsis aurantiaca) często mylona z pieprznikiem jadalnym, jest do niej łudząco podobna. Ma jednak mniej mięsiste owocniki. Młode owocniki są nieco wypukłe, potem płaskie, u dojrzałych form wklęsłe, pośrodku zapadnięte, lejkowate. Brzeg początkowo podwinięty  i pofalowany.  Blaszki owocniki zawsze barwy pomarańczowej, cienkie, gęste, wąskie i zbiegające na trzon. 

Gąska i muchomor sromotnikowy

Gąska zielonka (Tricholoma equestre) ma blaszki niejednakowej długości, zawsze siarkowożółte, wąsko przyrośnięte lub wykrojone ząbkiem, zawsze ciasno ustawione. 

Muchomor sromotnikowy (Amanita phalloides) - śmiertelnie trujący grzyb leśny, często mylony jest z gąską zieloną. W przeciwieństwie do gąski, muchomor sromotnikowy posiada zawsze białe blaszki i pochwę u podstawy trzonu.  

Rydz i mleczaj wełnianka

Mleczaj rydz (Lactarius deliciosus) wysoko ceniony kulinarnie grzyb leśny. Barwa jego miąższu jest zawsze bardziej marchewkowa, niż różowa. Rozcięty miąższ wydziela marchewkowe mleczko. Uszkodzone blaszki zawsze zielenieją, jak porysowane ciemno zielonym tuszem. 

Mleczaj wełnianka (Lactarius torminosus) niebezpieczny grzyb często mylony z jadalnym rydzem. Jego miąższ jest różowy, a kapelusz pokryty wełnistymi wyrostkami. 

Kanie i ich niebezpieczne sobowtóry

Kanie, a właściwie czubajki kanie, często mylone są z młodymi owocnikami muchomora sromotnika. Choć wydaje się, że to niemożliwe, gdyż kania ma charakterystyczny wygląd. Szczegółowo wyjaśniamy to tutaj:

Kania: jak wygląda? Jak rozpoznać kanię i nie pomylić ze sromotnikiem?

Czubajka kania (Macrolepiota procera) 

Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus) często bywa mylony z czubajką kanią. I rzeczywiście, jego owocniki do złudzenia przypominają kanie. Nie jest grzybem trującym, ale należy go spożyć niezwłocznie po zebraniu, aby nie wywołał zaburzeń żołądkowo-jelitowych. Kapelusze czernidłaka nigdy nie otwierają się jak parasolki, zawsze mają kształt kołpaków lub czapek. Na brzegach kapeluszy dojrzałych owocników zawsze pojawia się czarne mleczko. Zbierać należy owocniki młode, bez mleczka.

Cebula, srebrna łyżeczka i smak nie powiedzą, czy grzyb jest trujący

• trujący grzyb nie musi mieć nieprzyjemnego zapachu;
• robaczywy grzyb nie jest automatycznie jadalny;
• ciemnienie cebuli lub srebrnej łyżeczki nie wykrywa toksyn;
• ślimaki i owady mogą zjadać gatunki niebezpieczne dla człowieka;
• gotowanie, smażenie lub suszenie nie neutralizuje wszystkich toksyn;
• nie wolno próbować surowego grzyba, aby ocenić jego smak.

Co zrobić przy podejrzeniu zatrucia grzybami?

Nie czekaj, aż objawy same miną. Zadzwoń pod numer 112 lub jak najszybciej zgłoś się na SOR. Zachowaj resztki potrawy, surowych grzybów oraz obierek – mogą pomóc w rozpoznaniu gatunku. Pomocy mogą wymagać wszystkie osoby, które jadły tę samą potrawę, nawet jeśli część z nich nie odczuwa jeszcze żadnych dolegliwości.

Ważne: materiał ma charakter edukacyjny i nie służy do samodzielnego potwierdzania jadalności znalezionych grzybów. Jeśli masz choćby najmniejszą wątpliwość, nie jedz okazu. Możesz skorzystać z bezpłatnej porady grzyboznawcy w stacji sanitarno-epidemiologicznej.