Kulajda smakuje lepiej, niż brzmi. Czeska zupa z ziemniaków, grzybów i koperku jest przepyszna!
Ziemniaki, grzyby, śmietana, koperek i jajko nie brzmią jak składniki dania, które mogłoby ekscytować. A jednak kulajda należy do tych zup, po których trudno zrozumieć, dlaczego tak rzadko pojawiają się w polskich kuchniach. Jest kremowa, lekko kwaskowa, aromatyczna i sycąca, ale nie ciężka. W Czechach uchodzi za jedną z najbardziej charakterystycznych zup regionalnych, szczególnie kojarzoną z południowymi Czechami, gdzie lasy od dawna dostarczały grzybów, a proste wiejskie składniki trzeba było zamienić w pełny, rozgrzewający posiłek.
Kulajda - zupa z południa Czech
Kulajda najczęściej wiązana jest z południowymi Czechami, zwłaszcza z regionami, w których grzyby od dawna były naturalną częścią codziennej kuchni. W różnych domach gotuje się ją nieco inaczej, bo podobnie jak wiele dawnych zup wiejskich nie miała jednej sztywnej receptury. Jej podstawą pozostają jednak ziemniaki, grzyby, śmietana, koperek oraz wyraźny słodko-kwaśny smak.
To właśnie ta równowaga sprawia, że kulajda nie jest zwykłą zupą ziemniaczaną ani klasyczną grzybową. Śmietana daje jej kremowość, ocet lub sok z cytryny wprowadza świeżość, koperek nadaje rozpoznawalny aromat, a jajko sprawia, że zupa staje się pełnym daniem.
W Czechach często podaje się ją z jajkiem w koszulce, choć w domowej wersji równie dobrze sprawdzi się jajko ugotowane na półtwardo. Ważne, by żółtko pozostało lekko kremowe, ponieważ wtedy najładniej łączy się z kwaśno-śmietanowym wywarem.
Dlaczego kulajda smakuje tak dobrze
Na pierwszy rzut oka ten przepis wydaje się bardzo zwyczajny. Ziemniaki i grzyby budują podstawę smaku, śmietana wygładza całość, a koperek wnosi świeżość, która natychmiast odróżnia kulajdę od cięższych zup grzybowych.
Najciekawszy jest jednak słodko-kwaśny balans. Odrobina octu nie ma sprawić, że zupa będzie ostra czy agresywnie kwaśna. Ma jedynie podbić smak grzybów, przełamać śmietanową łagodność i nadać całości lekkości. Cukier pojawia się tu w niewielkiej ilości, nie po to, by zupa była słodka, lecz po to, by zaokrąglić kwasowość.
Dzięki temu kulajda jest jednocześnie swojska i zaskakująca. Składa się z produktów dobrze znanych w Polsce, ale prowadzi je w kierunku, którego u nas prawie się nie spotyka.
Jak uzyskać najlepszy smak
Najlepsza kulajda powinna być kremowa, ale nie przesadnie gęsta. Jeżeli zupa po dodaniu śmietany wydaje się zbyt ciężka, można dolać odrobinę bulionu. Jeśli natomiast ma być bardziej treściwa, wystarczy rozgnieść część ziemniaków bezpośrednio w garnku.
W sezonie warto użyć świeżych grzybów leśnych, zwłaszcza podgrzybków lub borowików. Poza sezonem dobrym rozwiązaniem są pieczarki wzbogacone kilkoma suszonymi grzybami, które nadadzą wywarowi głębszy aromat.
Koperek najlepiej dodać pod sam koniec gotowania. Dzięki temu zachowa świeży zapach i nie straci koloru.
Z czym podawać kulajdę
Ta zupa właściwie nie potrzebuje dodatków, bo ziemniaki, grzyby i jajko czynią z niej pełny posiłek. Jeśli jednak ma zastąpić obiad, można podać ją z kromką dobrego chleba na zakwasie.
Najlepiej smakuje od razu po ugotowaniu, kiedy koperek jest jeszcze wyraźny, a jajko pozostaje delikatne i kremowe. Następnego dnia również jest dobra, choć wtedy warto podgrzewać ją powoli, nie dopuszczając do gwałtownego wrzenia.
SKŁADNIKI
- 500 g ziemniaków
- 300 g świeżych grzybów leśnych lub pieczarek z dodatkiem kilku suszonych grzybów
- 1 mała cebula
- 1,2 l bulionu warzywnego
- 200 ml śmietany 18%
- 1 łyżka masła
- 1 łyżka mąki pszennej
- 2 łyżki posiekanego koperku
- 1–2 łyżki octu lub soku z cytryny
- 1 łyżeczka cukru
- 4 jajka
- sól
- świeżo mielony pieprz
- opcjonalnie: 2 ziarna ziela angielskiego i 1 liść laurowy
PRZYGOTOWANIE KROK PO KROKU
- Ziemniaki obierz i pokrój w kostkę. Grzyby oczyść i pokrój na mniejsze kawałki. Jeżeli używasz suszonych grzybów, wcześniej zalej je niewielką ilością gorącej wody i odstaw na kilkanaście minut, a następnie posiekaj.
- W garnku rozpuść masło i zeszklij drobno posiekaną cebulę. Dodaj grzyby i smaż przez kilka minut, aż odparują część wody i zaczną intensywnie pachnieć.
- Wsyp mąkę i dokładnie wymieszaj, aby połączyła się z masłem oraz sokami z grzybów. Stopniowo wlewaj bulion, cały czas mieszając, żeby nie powstały grudki.
- Dodaj ziemniaki, liść laurowy i ziele angielskie, jeśli ich używasz. Gotuj na małym ogniu, aż ziemniaki będą miękkie.
- Śmietanę zahartuj kilkoma łyżkami gorącej zupy, a następnie wlej do garnka. Dopraw solą, pieprzem, cukrem oraz octem lub sokiem z cytryny. Na końcu dodaj koperek.
- Jajka ugotuj na półtwardo albo przygotuj w koszulce. Zupę podawaj z jajkiem ułożonym bezpośrednio na talerzu.
8
